BIA�KO W KULTURYSTYCE

Bia�ko to zasadniczy element budowy wszystkich tkanek ustroju cz�owieka i wielu zwi�zk�w takich jak: enzymy, hormony, przeciwcia�a.

Bia�ka wp�ywaj� na regulacje proces�w przemiany materii i wielu funkcji ustrojowych, a tym samym zapewniaj� prawid�owy stan i funkcjonowanie naszego organizmu.

Bia�ka nale�� do grupy zwi�zk�w organicznych zawieraj�cych azot. Odkryto je ponad 150 lat temu i nazwano proteinami.

Ze wzgl�du na budow� i sk�ad, dzielimy bia�ka na proste i z�o�one.

Bia�ka proste zbudowane s� wy��cznie z aminokwas�w, dzieli si� je na nast�puj�ce grupy:

1. protaminy - s� silnie zasadowe, charakteryzuj� si� du�� zawarto�ci� argininy oraz brakiem aminokwas�w zawieraj�cych siark�. S� dobrze rozpuszczalne w wodzie. Najbardziej znanymi protaminami s�: klupeina, salmina, cyprynina, ezocyna, gallina.

2. histony - podobnie jak protaminy s� silnie zasadowe i dobrze rozpuszczaj� si� w wodzie; sk�adniki j�der kom�rkowych (w po��czeniu z kwasem dezoksyrybonukleinowym), czyli s� obecne tak�e w erytroblastach. W ich sk�ad wchodzi du�a ilo�� takich aminokwas�w jak lizyna i arginina.

3. albuminy - bia�ka oboj�tne, spe�niaj�ce szereg wa�nych funkcji biologicznych: s� enzymami, hormonami i innymi biologicznie czynnymi zwi�zkami. Dobrze rozpuszczaj� si� w wodzie i rozcie�czonych roztworach soli, �atwo ulegaj� koagulacji. Znajduj� si� w tkance mi�niowej, osoczu krwi i mleku.

4. globuliny -w ich sk�ad wchodz� wszystkie aminokwasy bia�kowe, z tym �e kwas asparaginowy i kwas glutaminowy w wi�kszych ilo�ciach; w odr�nieniu od albumin s� �le rozpuszczalne w wodzie, natomiast dobrze w rozcie�czonych roztworach soli; posiadaj� podobne w�a�ciwo�ci do nich. Wyst�puj� w du�ych ilo�ciach w p�ynach ustrojowych i tkance mi�niowej.

5. prolaminy - s� to typowe bia�ka ro�linne, wyst�puj� w nasionach. Charakterystyczn� w�a�ciwo�ci� jest zdolno�� rozpuszczania si� w 70% etanolu.

6. gluteliny - podobnie jak prolaminy - to typowe bia�ka ro�linne; posiadaj� zdolno�� rozpuszczania si� w rozcie�czonych kwasach i zasadach.

7. skleroproteiny - bia�ka charakteryzuj�ce si� du�� zawarto�ci� cysteiny i aminokwas�w zasadowych oraz kolagenu i elastyny, a tak�e proliny i hydroksyproliny, nie rozpuszczalne w wodzie i rozcie�czonych roztworach soli. S� to typowe bia�ka o budowie w��knistej, dzi�ki temu pe�ni� funkcje podporowe. Do tej grupy bia�ek nale�y keratyna.

Bia�ka z�o�one:

1. chromoproteiny - z�o�one z bia�ek prostych i grupy prostetycznej - barwnika. Nale�� tu hemoproteidy (hemoglobina, mioglobina, cytochromy, katalaza, peroksydaza) zawieraj�ce uk�ad hemowy oraz flawoproteiny.

2. fosfoproteiny - zawieraj� oko�o 1% fosforu w postaci reszt kwasu fosforowego. Do tych bia�ek nale��: kazeina mleka, witelina ��tka jaj, ichtulina ikry ryb.

3. nukleoproteiny - sk�adaj� si� z bia�ek zasadowych i kwas�w nukleinowych. Rybonukleoproteidy s� zlokalizowane przede wszystkim w cytoplazmie: w rybosomach, mikrosomach i mitochondriach, w niewielkich ilo�ciach tak�e w j�drach kom�rkowych, a poza j�drem tylko w mitochondriach. Wirusy s� zbudowane prawie wy��cznie z nukleoproteid�w.

4. lipidoproteiny - po��czenia bia�ek z t�uszczami prostymi lub z�o�onymi, np. sterydami, kwasami t�uszczowymi. Lipoproteidy s� no�nikami cholesterolu (LDL, HDL, VLDL). Wchodz� na przyk�ad w sk�ad b�ony kom�rkowej.

5. glikoproteiny - ich grup� prostetyczn� stanowi� cukry, nale�� tu m.in. mukopolisacharydy (�lina). Glikoproteidy wyst�puj� te� w substancji ocznej i p�ynie torebek stawowych.

6. metaloproteiny - zawieraj� jako grup� prostetyczn� atomy metalu (mied�, cynk, �elazo, wap�, magnez, molibden, kobalt). Atomy metalu stanowi� grup� czynn� wielu enzym�w.

12 Funkcji bia�ek

Bia�ka maj� nast�puj�ce funkcje:
1. kataliza enzymatyczna - od uwadniania dwutlenku w�gla do replikacji chromosom�w
2. transport - hemoglobina, transferyna
3. magazynowanie - ferrytyna
4. kontrola przenikalno�ci b�on - regulacja st�enia metabolit�w w kom�rce
5. ruch uporz�dkowany - skurcz mi�nia, ruch - np. aktyna, miozyna
6. wytwarzanie i przekazywanie impuls�w nerwowych
7. bufory
8. kontrola wzrostu i r�nicowania
9. immunologiczna - np. immunoglobuliny
10. budulcowa, strukturalna - np. &-keratyna, elastyna, kolagen
11. przyleganie kom�rek (np. kadheryny)
12. regulatorowa - reguluje przebieg proces�w biochemicznych - np. hormon wzrostu, insulina.

Bia�ko sk�ada si� z aminokwas�w

Aminokwasy egzogenne (niezb�dne):
1. walina
2. leucyna
3. izoleucyna
4. treonina
5. metionina + cysteina
6. fenyloalanina + tyrozyna
7. tryptofan
8. lizyna

Aminokwasy endogenne:
1. alanina
2. arginina
3. glicyna
4. histydyna
5. kwas asparaginowy
6. kwas glutaminowy
7. prolina
8. seryna

Bia�ko pe�nowarto�ciowe - podstawowa bro� kulturysty

Bia�ko pe�nowarto�ciowe zawiera wszystkie niezb�dne 8 aminokwas�w, w odpowiedniej proporcji.

Organizm ludzki bia�ko pe�nowarto�ciowe absorbuje powoli i efektywnie je wykorzystuje. Bia�ko pe�nowarto�ciowe wyst�puje w mi�sie i odznacza si� wi�ksz� warto�ci� biologiczn� ni� bia�ko ro�linne - niepe�nowarto�ciowe.

Podstaw� budowania masy mi�niowej jest dostarczanie organizmowi odpowiedniej ilo�ci bia�ka pe�nowarto�ciowego w roz�o�eniu na kilka posi�k�w. Organizm ludzki wed�ug bada� jest w stanie przyswoi� 50 gram bia�ka w przeci�gu 3 godzin, zatem posi�ki obfituj�ce w bia�ko powinny by� dobrze rozplanowane w przeci�gu dnia, a nawet i nocy.

Ilo�� spo�ywanego bia�ka

Zalecana ilo�� spo�ywanego bia�ka dla osoby regularnie trenuj�cej wynosi od 2 do 3 gram�w na 1 kg masy cia�a. Na temat ilo�ci spo�ywanego bia�ka wypowiada�o si� wielu kulturyst�w, wielu naukowc�w i powsta�o wiele pism naukowych bazuj�cych na badaniach. Mimo wszystko po dzie� dzisiejszy nie jest ustalony jednakowy poziom u�atwiaj�cy dobieranie diety do okre�lonych cel�w w sportach si�owych. Wiadome jest jedno - aby w szybkim tempie budowa� mas� mi�niow�, jak r�wnie� podczas cyklu na rze�b� traci� jak najmniej masy mi�niowej, konieczne jest dostarczanie organizmowi minimum 2 gram�w bia�ka na 1 kg masy mi�niowej z przewag� bia�ka pe�nowarto�ciowego, co najmniej 6 do 4.

Suplementowanie bia�ka

Dostarczanie ka�dego dnia odpowiedniej ilo�ci budulca jakim jest bia�ko sprawia wielu amatorom i zawodowcom sport�w si�owych niema�e problemy. Naprzeciw temu problemowi wysz�o wielu producent�w od�ywek bia�kowych i wysokobia�kowych. Mimo, �e uchodz� one za niesamowit� pomoc, powinny by� traktowane jako dodatek b�d� uzupe�nienie diety, ale nie jako podstawa.

Od�ywki bia�kowe zrewolucjonizowa�y �wiat sportu i znacz�co przyczyni�y si� do poprawy wynik�w sportowych wielu ludzi. Obecnie rynek ma niesamowicie bogat� ofert�, produkcj� od�ywek bia�kowych zajmuj� si� m. in. nast�puj�cy producenci:

1. ACTIVITA
2. UNIVERSAL
3. BIO TECH GERMANY
4. BIO TECH USA
5. BIOGENIX
6. DYMATIZE
7. FITNESS AUTHORITY
8. HI- TEC
9. LABRADA
10. MEGABOL
11. MULTIPOWER
12. MUSCLETECH
13. NATURELL
14. NOW FOODS
15. NUTREND
16. OPTIMUM
17. MUSCLE ASYLUM PROJECT
18. OLIMP
19. PVL
20. SAN
21. TREC
22. ULTIMATE NUTRITION
23. VITAL MAX
24. WEIDER
25. PREMIUM NUTRITION
30. PROLAB

�r�d�o

Artyku� cz�ciowo bazuje na wikipedia.pl